Toezicht op een oudere ouder, een broer of zus met een handicap: de last is zwaar, dagelijks, en toch blijft de vraag naar de vergoeding van de familiale voogd onduidelijk voor de meeste betrokken gezinnen. De term “salaris” zelf leidt tot verwarring, omdat de familiale voogd geen werknemer is in de zin van het arbeidsrecht.
Familiale voogd en professionele mandataris: twee statuten, twee logica’s van vergoeding
Het onderscheid is fundamenteel. Een gerechtelijke mandataris voor de bescherming van meerderjarigen (MJPM) oefent een gereguleerde beroepsactiviteit uit, met een diploma, een eed afgelegd bij de rechtbank en een gedefinieerd salariskader. Volgens de functieomschrijving gepubliceerd door France Travail in 2026, bieden de vacatures voor deze functie overwegend een bruto maandsalaris tussen 1.863 en 2.328 euro.
Ook interessant : Alles wat je moet weten over de verboden verspreiding van folders in 2025 en de impact ervan
De familiale voogd ontvangt echter geen salaris of honoraria. Zijn taak is gebaseerd op een principe van gratuité dat in het burgerlijk wetboek is vastgelegd. Wanneer men het salaris van een familiale voogd in Frankrijk opzoekt, komt men deze realiteit tegen: de wet voorziet in een mogelijke vergoeding, geen vergoeding in de klassieke zin.
Deze asymmetrie vormt een concreet probleem. Een familiale voogd besteedt vaak meerdere uren per week aan het beheer van de rekeningen, medische afspraken en communicatie met de overheden. De tijd die wordt geïnvesteerd is vergelijkbaar met die van een professional, zonder systematische financiële tegenprestatie.
Aanvullende lectuur : Alles wat je moet weten over de prijs van Real Debrid in detail en de bijbehorende diensten
Vergoeding en beloning van de familiale voogd: wat het burgerlijk wetboek voorziet
De voogdijrechter kan twee soorten compensatie voor de familiale voogd toestaan.
- De vergoeding van gemaakte kosten in het kader van de maatregel: verplaatsingen, correspondentie, administratieve kosten. Deze kosten worden gedekt uit het vermogen van de beschermde persoon, op basis van bewijsstukken.
- Een aanvullende vergoeding, die de rechter vaststelt op basis van de complexiteit van het beheer en de inkomsten of het vermogen van de persoon onder voogdij. Deze vergoeding is niet automatisch: er moet een uitdrukkelijk verzoek aan de rechter worden gedaan.
- In zeldzame gevallen kan een beloning worden toegekend als de maatregel een bijzonder zware investering vereist (vastgoedbeheer, complex vermogen, veelvuldigheid van gesprekspartners).
Het bedrag van deze vergoeding is niet beperkt door een nationaal tarief. De voogdijrechter beoordeelt per geval, wat aanzienlijke verschillen tussen rechtbanken genereert. Sommige familiale voogden ontvangen jaren lang niets, omdat ze geen verzoek hebben ingediend of vanwege onbekendheid met hun rechten.
Inkomsten van de beschermde persoon en financiering van de maatregel
De financiering van de beschermingsmaatregel is afhankelijk van de middelen van de beschermde meerderjarige. Wanneer deze middelen bescheiden zijn, draagt de familiale voogd feitelijk een deel van de kosten die met het beheer gepaard gaan. De openbare gemeenschap kan ingrijpen voor de financiering van maatregelen die aan professionele mandatarissen zijn toevertrouwd, maar dit mechanisme is niet van toepassing op de familiale voogd.
Een familiale voogd die de voogdij over een ouder met lage inkomsten beheert, bevindt zich in een situatie waarin de theoretische vergoeding geen echte financieringsbron heeft.
Vergoeding van de familiale voogd door een aansprakelijke derde: een recente ontwikkeling
Sinds 2023-2024 hebben verschillende uitspraken van hoven een opening geboden. Wanneer de voogdij voortvloeit uit een ongeval veroorzaakt door een derde (verkeersongeval, medische fout), kan de verzekeraar van de aansprakelijke derde verplicht zijn om de familiale voogd te vergoeden voor de werklast die verband houdt met het beheer van de maatregel.
Deze juridische ontwikkeling integreert de beheerslast in de schadeloosstelling die vergoed kan worden.
In de praktijk betekent dit dat een familiale voogd, in dit specifieke kader, een financiële compensatie kan verkrijgen die ver boven de klassieke vergoeding ligt die door de voogdijrechter is vastgesteld. De ervaringen op de werkvloer verschillen hierover: niet alle verzekeraars erkennen deze schadepost spontaan, en er is doorgaans juridische begeleiding nodig om dit recht te doen gelden.
Concreet stappenplan om een vergoeding aan te vragen bij de voogdijrechter
De aanvraag voor vergoeding gebeurt via een verzoekschrift gericht aan de voogdijrechter van de bevoegde rechtbank. De familiale voogd moet de bewijsstukken van de gemaakte kosten bijvoegen en de taken die in het kader van de beschermingsmaatregel zijn uitgevoerd, nauwkeurig beschrijven.
- Verzamel de beheersrekeningen, de reiskosten, de correspondentie die naar de overheden en instanties is gestuurd.
- Schrijf een gedetailleerd verslag van de voogdijactiviteit: frequentie van de bezoeken, aard van de stappen, tijd besteed aan het beheer van het vermogen.
- Stuur het verzoek naar de griffie van de rechtbank, met vermelding van het gevraagde bedrag en de redenen voor de aanvraag.
Een familiale voogd die meerdere jaren wacht voordat hij zijn aanvraag indient, loopt het risico de bedragen die overeenkomen met de verstreken jaren niet te kunnen recupereren. Het is daarom beter om dit verzoek in te dienen zodra de last significant wordt.
Informatie- en ondersteuningsdiensten voor familiale voogden
Afdelingsstructuren zijn georganiseerd om familiale voogden te ondersteunen in deze procedures. De informatie- en ondersteuningsdiensten voor familiale voogden (ISTF), zoals de Aspam 49 in Maine-et-Loire, bieden telefonische spreekuren en individuele afspraken aan om te helpen bij het opstellen van beheersrekeningen en bij het aanvragen van vergoedingen.
Deze diensten zijn ongelijk verdeeld over het grondgebied. Niet alle departementen hebben een actieve ISTF, wat veel familiale voogden zonder toegewijde contactpersoon laat staan tegenover complexe administratieve en juridische vragen.
De term “salaris” die op de familiale voogd van toepassing is, blijft dus ongepast. De juridische realiteit is gebaseerd op een principe van gratuité met mogelijke compensaties, maar nooit automatisch. Tussen de door de rechter vastgestelde vergoeding, de terugbetaling van kosten en de nieuwe vergoedingsmogelijkheden via verzekeraars, variëren de situaties aanzienlijk.
Een familiale voogd die zijn werklast wil laten erkennen, heeft er alle belang bij om zijn activiteit vanaf het begin van de maatregel nauwkeurig te documenteren, zonder te wachten tot de financiële kwestie een punt van spanning binnen het gezin wordt.